BİST

1.409,56

%-0,15

Dolar

9,2611

%0,91

Euro

10,7467

%0,69

Altın

526,3910

%-0,72

Üniversiteyi Profesörler mi ya da Profesyoneller mi Yönetmeli?
24.01.2021 18:47
Bir önceki yazımda, rektörlerin seçilme yöntemini değerlendirmiş ve bir öneri yapmıştım. Bu yazımda rektör olacak birinde hangi özellik aranmalı sorusuna cevap arayacağım.

Yasa ne der?

Yüksek Öğretim Kanunun (2547 sayılı) 13. Maddesi a fıkrasında “…Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör, Cumhurbaşkanınca atanır” denilmektedir. Bu cümlenin devamında ise “…Rektörlerin yaş haddi 67 yaştır” ifadesi var.
Kanunun bu şeklinde rektör olacak birisinde yaş dışında bir özellik (hatta akademisyen olması bile) istenmemektedir.
YÖK Başkanı Sayın Prof. Dr. Yekta Saraç, 2015 yılının sonuna doğru ulusal bir gazeteye verdiği mülakatta “Yükseköğretimin idaresi ile profesör unvanına sahip olmak doğrudan ilişkili bir husus değil” ifadesini kullanmıştı. Sayın Başkan, iyi bir akademisyen olabilirsiniz ama bu iyi bir yönetici olmanız için yeterli olmayabilir anlamında bu sözü söylemiş olabilir. Ya da profesyonel bir yönetici mi yönetmeli?
ODTÜ akademisyen olmayan rektör yönetimi çok az hatırlanmaktadır: 1961-1969 dönem rektör M. Kemal Kurdaş böyle biridir. Kanaatimce gelişmişlik durumumuz dikkate alındığında rektör olmak isteyen birisinin akademik unvana sahip olması (Prof.) bir süre daha aranmalıdır.

Bir anı

Yeni kurulan bir üniversiteye verilen ilana binaen rektör olmak için 2008 yılında YÖK’e müracaat etmiştim. Daha sonra YÖK Başkanı ve üyeleri tarafından yapılan mülakatta katıldım. Bana yöneltilen ilk soru şuydu: “Niçin rektör olmak istiyorsun?” Böyle bir sorusunun sorulması o günlerde de bana çok anlamlı gelmemişti. Cevap verirken verilen ilanda profesör olmak dışında bir şart yazılmadığını özellikle belirttim. O yıllarda da, bir üniversitede “Hangi özelliklere sahip biri rektör olmalı” sorusunun cevabını karşılayacak bir adayın aranması gerektiği düşüncesindeydim. Aradan geçen 13 yıl sonra hangi özellik aranması gerektiğini bir gazete köşesinde tartışmaya çalışıyorum. Bir üniversitenin gelmesi arzulanan hedeflere göre rektör seçilmelidir. Akademisyenlik yanında rektörde daha farklı özelliklerin de bulunması gerekir. Bunlardan bazıları şunlar olabilir:

Hangi özellikler

Rektör olacak bir akademisyende öncelikle bilimsel yayın ve proje kültürünün olması gerekir.
Rektör olacak bir akademisyen görevin gerektirdiği fiziksel ve psikolojik dayanıklılığa sahip olmalıdır. Her insanda düşüncelerin olgunlaştığı ve biyolojik anlamda enerjisini hala kullanabildiği bir hayat dilimi vardır. Bu durumu özetleyen Türkçemizde “gençler düşünebilse, yaşlılar yapabilse” şeklinde güzel bir deyim vardır. Analitik bir düşünme özelliğine ve tecrübeye sahip olmak uygulama yeteneği (enerjisi) ile birleşirse büyük işler başarılabilir.
Rektör bilimsel ve fiziksel olarak üniversiteyi geliştirme becerisi yanında karmaşık sosyal ve bürokratik ilişkileri birlikte ve denge içerisinde götürebilme yeteneğine de sahip olmalıdır.
Rektör dünya yükseköğretimindeki gelişmeleri yakında izleyen biri olmalıdır.
Rektör bilim tarihi, bilim felsefesi gibi konularda asgari bilgi birikimine sahip olmalıdır.
Son olarak rektör iyi bir yönetici bulunması gereken özelliklere sahip olmalıdır. Bu son özellik bir başka bakış açısı ile “profesörler değil profesyoneller üniversiteyi yönetmeli” yaklaşımına bizi götürebilir.

Profesyonel yönetim

“Üçüncü Kuşak Üniversiteye Doğru” kitabında Wissema üniversitelerinin karşılaştırılması yaparken yönetimin; Birinci Kuşak Üniversite Şansölye, İkinci Kuşak Üniversite Akademisyenler ve Üçüncü Kuşak Üniversite profesyonel yönetim olmasını öngörmektedir (bk. Wissema, J.G. 2009., S:314). Sanayi toplumundaki klasik yönetici anlayışı ülkeyi, kurumları veya üniversiteleri bir yere götürmez. Bilgi toplumu eğitim modelinde yöneticinin rolü öğretim-yönetim lideri olmasıdır. Ancak yukarda da söyledim gelişme hızımıza göre bu durum erken bir öneri kabul edilebilir. Üniversite modeli çağdaşlaştırmadan sadece yönetici üzerinde durmak tabiri caizse yaşlı ata genç jokey bindirmek gibi olur.

İsmail GÜVENÇ

  • Bürokratik Oligarşi
  • Başarının Formülü
  • Ararsan Bulursun
  • Yükseköğretimdeki Gelişmeler
  • “Her Türk… Taşımaya Mecburdur.”
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü?
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü? -2-
  • Zabun
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı?
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı? -2-
  • CODA'nın Sesi
  • Bilginin Değere Dönüştürülmesi
  • Eğitimde Mi Problem Var Yoksa Yönetimde Mi?
  • Yıl Muhasebesi
  • Karanlığın Gelmemesi İçin Ne Yapmalı?
  • Sahip Çıkmadınız!
  • Fazla Eğitim Mutlu Etmiyor mu?
  • Memleketin Ahvalini Kime Soralım?
  • Üniversite Sıralamaları
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım -2-
  • Suriye'yi Kim Hasta Etti?
  • Köşe Yazarları Kimin Sesi Olmalı?
  • Ölümü Yaklaşan … Mescidin Duvarına …
  • Ailede Mutlu ve Başarılı Olmak -1-
  • Domates Pazarı
  • Milletlerin Kahramanlık Destanları Vardır
  • Af(e)rin ki Aferin!
  • Paşa Dedesi İbrikçi Çıktığında
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin?
  • Vatan-Din Bahsi ve Sade Vatandaş
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin? -2-
  • Eğitimde Yönetim
  • N'için Kardeş Olamıyoruz?
  • Müptezellik Sorunu
  • Dinin Tartışması
  • Muasır Dünyada Yer Alabilir Miyiz?
  • Halkımız Mutlu Mu?
  • Uzmanından Üniversite Yorumu
  • Kutsal İle İnsanları Kandırmak
  • Derin Olmayan Bilgi
  • Tezsiz Tezler...
  • Korkarsan Yenilirsin
  • Aydınların Sosyal Sorumluluğu
  • Havalar ve Verimsiz Düşünme
  • Eğitimin İçinde Kurt Mu Var?
  • Bilginin Laneti
  • Ada'yım
  • Neden Geri Kaldılar?
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma -2-
  • Başarıda Aile Faktörü
  • Populizm
  • Bayramlaşma Kültürü
  • Seçim Vaatlerinde Eğitim
  • Bu Sistemde YÖK'e Ne Olacak?
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -1-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -2-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -3-
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri -2-
  • Eğitimde Liderlik
  • Yirminci Yüzyılda Bir Derviş
  • Başarıda Genetik ve Çevre Etkisi
  • Eğitimde Kıyameti Kim Koparacak?
  • Değişimler / Reformlar
  • Gençlere Hayat Tavsiyeleri
  • Doğa İlmin Kapısıdır
  • Büyüdükçe Mi Gerçekler Anlaşılır?
  • Bilimsel Yayınlar
  • Siyaset Adabı
  • Siyaset Adabı
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -2-
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -3-
  • Fıkra Gibi Eğitsel Olaylar
  • Karaya Sabun, Deliye Öğüt Neylesin..
  • Başarının Anahtarı -1-
  • Suya Sabuna Dokunmamak
  • Türk-İslam Dünyasında İnsan Sermayesi
  • Resmi Ortamlarda Görgü Kuralları
  • Yumurta Meselesi
  • Her şey Ortada…
  • Sulh Toplumu
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım ?
  • Kitap
  • Manavdaki Yangın ve Milli Vicdani Çözüm
  • Batı'ya Tepki
  • Kül Yutmazlar
  • Eğitimde Fazla Doz
  • Uzun Eğitimde Fayda Var Mı?
  • Maneviyatsılık ve Din(i)darlık Sorunu
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Korku Eğitimi
  • Biz Kimiz?
  • Aydınlar Toplumu Niçin Dönüştüremez
  • Şimdi Bayram...
  • Harvardlı Bir Dekanın Endişesi
  • İnsanlığın En Önemli Keşiflerinden Biri !
  • Sınavsız Liseye Geçiş Hayali Ne Durumda?
  • İşsiz Fidanlar
  • Kendine Hizmet Eden Ön Yargı
  • Organik Tarım Bir Ütopya mı?
  • Başarının Sırrı: Kendini Yönetmek
  • Türk Ailesi İşlevini Yerine Getiriyor mu?
  • Üniversite Felsefesi
  • Eğitimle Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Ahvalimizin Anlattığı: Paradigmanın İflası
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Üniversite ile Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Organik Ürünlerin Ne Kadarı Organik?
  • 821 Milyon Aç İnsan Varken Dünya Gıda Günü Kutlamak
  • Eleştiri
  • Nereye Gitmek İstiyorsun?
  • Tarımda Sağlık Faktörü
  • Üniversite Eğitimi
  • Eğitim-Öğretim Planlamasını Kim Yapıyor?
  • Başarı, Tabiat ve Sağlık Aforizmaları
  • Ağaca Bak Ama Ormanı Görmeyi de İhmal Etme
  • Dünyaya Nasıl Hakim Oldular?
  • Modern Tarımsal Üretim
  • Eriyip Buharlaşan Buzdan Geriye Boş Kap Kalır
  • Depremi Yaşamak: 1983’den 2020’e
  • İnsan, Psikoloji ve Siyaset Üzerine Aforizmalar
  • Toplumun Ortak Aklına Güven Olur Mu?
  • Herkesin Bir Öyküsü Var, Ama...
  • Tarım Stratejik Bir Sektördür!
  • Korona Virüsü ve Tarımsal Ürün Fiyatları
  • Pandemi: Virüs ve Virüslü Zihniyet
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -1-
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -2-
  • Gıda Güvenliği Tehlikede mi?
  • Kovid-19: Bilim mi Yoksa Din mi Kazandı?
  • Kovid-19: Tepe Noktası ve Normale Dönme
  • Değişim: Anakronistik Zihniyet
  • Gıda Güvenliği Ulusal Güvenliğin bir Parçası Mıdır?
  • Postkovid-19: Küresel Gıda Güvenliği Riskte mi?
  • Üniversiteleri Yeniden Açmak
  • Tarımsal İlaç Kullanımı Artıyor mu?
  • Doğu ve Batı: Hangisi Açık Toplum?
  • Covid-19'u Nakavt Etmek: Uzmanlar(!) Kayıp
  • Gençler(i) Hayatta(n) Ne Beklemekte?
  • Eğitim ile Sınıf Atlama
  • Aklı Olana Deli Gömleği Giydirilemez
  • Bu Yaklaşım İndirgemecilik Değilse Nedir?
  • Tarımda Sektöründe Temel İki Sorun!
  • İnsanın Doğasında Ne Var?
  • İnsanların İçinde Büyüttüğü Nedir?
  • Ekonomik Gerçekler ve Fındık Üretimi
  • Aşılı Karpuz Tüketimi Sağlıklı mı?
  • Büyük Bir Milletiz! Ama Kısır Tartışmalar Baydı
  • Akademinin Değersizleşmesi
  • Kırmızı Altın: Biber
  • Üniversite Eğitimi Kötü Mü?
  • Gençlerin Sesini Duymak
  • Bilimsel Olmayan Düşünceler Hayal Olur
  • Modern İnsanın Sorunu: Yalnızlık
  • Nesiller Yüzyıllardır Neden Kavruk?
  • Tarımda Üretim Planlaması Şart: Turunçgiller
  • Koronasavar Besinler -1-
  • Koronasavar Besinler -2-
  • Bilimsel Eleştiri
  • Bilimsel Eleştiri -2-
  • Osmanlı Modernleşmek İstemedi Mi?
  • Cumhuriyet ve Modernleşme
  • Rektör Seçme Yöntemi Nasıl Olmalı?
  • Üniversiteyi Profesörler mi ya da Profesyoneller mi Yönetmeli?
  • Yeniden Okula Dönmek!
  • Eğitimin Geleceği
  • Pandemi ve Sonrasında Üniversite Eğitimi Neye Evrilir?
  • Angarya Yasak Mı?
  • İnsanı Ararken…
  • Psikolojik Açıdan Kuran’a Bakış 
  • En İyi Davulcu Hangisi?
  • Erken Yaşta Yaşanan Travmalar
  • Din, Bilim ve Üniversite
  • Koronavirüs Tarımsal Üretimi Nasıl Etkiledi?
  • Su Savaşlarını Beklerken
  • Üniversiteler Kapatılmalı Mı?
  • İnsan ve Millet olmak için
  • Yakıta İhtiyaç Duymayan Araçlar Hayatımıza dahil olacak mı ?