BİST

1.479,93

%1,68

Dolar

9,6026

%1,08

Euro

11,1924

%1,02

Altın

553,5640

%1,53

Rektör Seçme Yöntemi Nasıl Olmalı?
18.01.2021 13:14
Sevgili okurlarım uzun süreden beri unutulan rektör atamaları bir üniversiteye yapılan rektör ataması sonucunda tekrar gündeme geldi. Bu konuyu yazdığım (Endüstri 4.0’a Doğru) “Bilim, Eğitim ve Yükselme” başlıklı kitapta ayrıntılı irdelemiştim (bk. Gece Kitaplığı yayınları, Şubat 2019, S:194). Öncelikle konunun yasal dayanaklarına bakalım:

Anayasa

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Yükseköğretim Kurumları başlığı altındaki 130. maddesinde üniversitelerin kuruluş ve üst yönetici (rektör) atamaları şu şekilde düzenlenmiştir:
Madde 130-…Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre; rektörler Cumhurbaşkanınca, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilir ve atanır.

Rektör ve dekan ataması dünyada az görülen bir şekilde Anayasada yer verilmiştir. Bunu yükseköğretime önem verildiği şeklinde yorumlayanlarda var. Ancak yönetim anlayışındaki değişim dikkate alındığında yükseköğretim ile ilgili bazı düzenlenmelerde anayasada hüküm bulunması sınırlayıcı bir faktördür. Çünkü anayasalar kısa sürede değiştiril(e)meyecek hukuki metinlerdir.

Bugüne nasıl gelindi?

Ülkemizde rektörün atanmasında farklı yöntemler uygulanmıştır. 1992’den (Bu yılda önce direkt atama yapılmaktaydı) 2016 yılına kadar rektörlük atama işlemleri, üniversitelerde öğretim üyelerinin seçimi ile belirlenen 6 rektör aday adayı YÖK’e sunulmakta, YÖK’de bu altı aday adayından üç tanesini rektör adayı olarak Cumhurbaşkanı’na arz etmekte, Cumhurbaşkanı da bu 3 adaydan birini rektör atamasıyla süreç tamamlanmaktaydı.

Olağanüstü hal (OHAL) kapsamında 2547 Sayılı Kanunun 13. Maddesinde 3.10.2016 tarihli Kanun Hükmünde Kararname (KHK-676/85 md.) ile yeni bir düzenleme yapılmıştır. Bu yeni düzenleme ile üniversitelerde rektör atamalarında üniversitede rektör adayı belirleme seçimleri kaldırılmıştır. Daha sonra KHK ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile (Değişik paragraf : 2/7/2018 – KHK-703/135 md.) rektör atamaları doğrudan Cumhurbaşkanı tarafında yapılan hale getirilmiş ve rektör atanması için istenen üç yıl profesör olma (hatta akademisyen) şartı da kaldırılmıştır. Mevzuatın (2547 sayılı kanunun) ilgili maddesinin ilgili kısmı şu şekildedir: Madde 13 – a) …rektör, Cumhurbaşkanınca atanır…

Mevzuatta rektör ataması ile ilgili yukarda belirttiğim değişiklik olmadan önce yazarı olduğum “Üniversite: Bir Üniversitenin Kuruluş Sancıları” adlı kitaptan (Güvenç 2016) paylaştığım düşünceler şu şekildeydi:
“Türk yükseköğretim sistemi uzun bir tarihi mirasa sahiptir. Son yıllarda dünyadaki gelişmeler ve üniversite sayısının artması üniversite yönetimi konusunun yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Rektör adayı belirlemek için yapılan seçimler üniversitelerde iç barışı zedelemekte, huzurlu bir çalışma ortamı oluşmasına engellemektedir. Nitekim aralarında Rektörlük ve YÖK başkanlığı yapmış bazı akademisyenlerin de üniversitelerdeki rektör adayı seçim yöntemine yoğun eleştirileri mevcuttu (Gürüz, 2003; Okçabol, 2007; Akyol 2010; TÜBA, 2011; Gürüz, 2015).

Nasıl olmalı?

Rektör atamaları ile ilgili son düzenleme üzerinden 4-5 yıl geçti. Bu süreçte yeni yöntemle ilgili eleştiriler ortaya çıkmıştır. Bundan sonra Cumhurbaşkanının atamasına sunulmadan önce rektör adaylarının MEB veya YÖK’de uzmanlardan (bir kısmı akademisyenlerden) oluşan bir komisyonca liyakat (meritokrasi) ölçüleri içerisinde yapılacak bir değerlendirme yapılması ara terminal olarak kullanılabilir. Meritokrasi kişilerin yetenek ve bireysel üstünlüğüne dayanan yönetim biçimi olarak tanımlanmaktadır.

Sonuç olarak, rektör atamalarında liyakat (meritokrasi) ölçüleri içerisinde rektör adaylarının uzman akademisyenler ve bazı paydaşlardan oluşan bir komisyonca yapılacak nesnel ve bilimsel ölçütlerde uzun bir değerlendirme sonrası belirlenen aday adayları arasından biri Cumhurbaşkanı tarafından rektör olarak atanabilir.

İsmail GÜVENÇ

  • Bürokratik Oligarşi
  • Başarının Formülü
  • Ararsan Bulursun
  • Yükseköğretimdeki Gelişmeler
  • “Her Türk… Taşımaya Mecburdur.”
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü?
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü? -2-
  • Zabun
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı?
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı? -2-
  • CODA'nın Sesi
  • Bilginin Değere Dönüştürülmesi
  • Eğitimde Mi Problem Var Yoksa Yönetimde Mi?
  • Yıl Muhasebesi
  • Karanlığın Gelmemesi İçin Ne Yapmalı?
  • Sahip Çıkmadınız!
  • Fazla Eğitim Mutlu Etmiyor mu?
  • Memleketin Ahvalini Kime Soralım?
  • Üniversite Sıralamaları
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım -2-
  • Suriye'yi Kim Hasta Etti?
  • Köşe Yazarları Kimin Sesi Olmalı?
  • Ölümü Yaklaşan … Mescidin Duvarına …
  • Ailede Mutlu ve Başarılı Olmak -1-
  • Domates Pazarı
  • Milletlerin Kahramanlık Destanları Vardır
  • Af(e)rin ki Aferin!
  • Paşa Dedesi İbrikçi Çıktığında
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin?
  • Vatan-Din Bahsi ve Sade Vatandaş
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin? -2-
  • Eğitimde Yönetim
  • N'için Kardeş Olamıyoruz?
  • Müptezellik Sorunu
  • Dinin Tartışması
  • Muasır Dünyada Yer Alabilir Miyiz?
  • Halkımız Mutlu Mu?
  • Uzmanından Üniversite Yorumu
  • Kutsal İle İnsanları Kandırmak
  • Derin Olmayan Bilgi
  • Tezsiz Tezler...
  • Korkarsan Yenilirsin
  • Aydınların Sosyal Sorumluluğu
  • Havalar ve Verimsiz Düşünme
  • Eğitimin İçinde Kurt Mu Var?
  • Bilginin Laneti
  • Ada'yım
  • Neden Geri Kaldılar?
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma -2-
  • Başarıda Aile Faktörü
  • Populizm
  • Bayramlaşma Kültürü
  • Seçim Vaatlerinde Eğitim
  • Bu Sistemde YÖK'e Ne Olacak?
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -1-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -2-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -3-
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri -2-
  • Eğitimde Liderlik
  • Yirminci Yüzyılda Bir Derviş
  • Başarıda Genetik ve Çevre Etkisi
  • Eğitimde Kıyameti Kim Koparacak?
  • Değişimler / Reformlar
  • Gençlere Hayat Tavsiyeleri
  • Doğa İlmin Kapısıdır
  • Büyüdükçe Mi Gerçekler Anlaşılır?
  • Bilimsel Yayınlar
  • Siyaset Adabı
  • Siyaset Adabı
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -2-
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -3-
  • Fıkra Gibi Eğitsel Olaylar
  • Karaya Sabun, Deliye Öğüt Neylesin..
  • Başarının Anahtarı -1-
  • Suya Sabuna Dokunmamak
  • Türk-İslam Dünyasında İnsan Sermayesi
  • Resmi Ortamlarda Görgü Kuralları
  • Yumurta Meselesi
  • Her şey Ortada…
  • Sulh Toplumu
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım ?
  • Kitap
  • Manavdaki Yangın ve Milli Vicdani Çözüm
  • Batı'ya Tepki
  • Kül Yutmazlar
  • Eğitimde Fazla Doz
  • Uzun Eğitimde Fayda Var Mı?
  • Maneviyatsılık ve Din(i)darlık Sorunu
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Korku Eğitimi
  • Biz Kimiz?
  • Aydınlar Toplumu Niçin Dönüştüremez
  • Şimdi Bayram...
  • Harvardlı Bir Dekanın Endişesi
  • İnsanlığın En Önemli Keşiflerinden Biri !
  • Sınavsız Liseye Geçiş Hayali Ne Durumda?
  • İşsiz Fidanlar
  • Kendine Hizmet Eden Ön Yargı
  • Organik Tarım Bir Ütopya mı?
  • Başarının Sırrı: Kendini Yönetmek
  • Türk Ailesi İşlevini Yerine Getiriyor mu?
  • Üniversite Felsefesi
  • Eğitimle Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Ahvalimizin Anlattığı: Paradigmanın İflası
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Üniversite ile Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Organik Ürünlerin Ne Kadarı Organik?
  • 821 Milyon Aç İnsan Varken Dünya Gıda Günü Kutlamak
  • Eleştiri
  • Nereye Gitmek İstiyorsun?
  • Tarımda Sağlık Faktörü
  • Üniversite Eğitimi
  • Eğitim-Öğretim Planlamasını Kim Yapıyor?
  • Başarı, Tabiat ve Sağlık Aforizmaları
  • Ağaca Bak Ama Ormanı Görmeyi de İhmal Etme
  • Dünyaya Nasıl Hakim Oldular?
  • Modern Tarımsal Üretim
  • Eriyip Buharlaşan Buzdan Geriye Boş Kap Kalır
  • Depremi Yaşamak: 1983’den 2020’e
  • İnsan, Psikoloji ve Siyaset Üzerine Aforizmalar
  • Toplumun Ortak Aklına Güven Olur Mu?
  • Herkesin Bir Öyküsü Var, Ama...
  • Tarım Stratejik Bir Sektördür!
  • Korona Virüsü ve Tarımsal Ürün Fiyatları
  • Pandemi: Virüs ve Virüslü Zihniyet
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -1-
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -2-
  • Gıda Güvenliği Tehlikede mi?
  • Kovid-19: Bilim mi Yoksa Din mi Kazandı?
  • Kovid-19: Tepe Noktası ve Normale Dönme
  • Değişim: Anakronistik Zihniyet
  • Gıda Güvenliği Ulusal Güvenliğin bir Parçası Mıdır?
  • Postkovid-19: Küresel Gıda Güvenliği Riskte mi?
  • Üniversiteleri Yeniden Açmak
  • Tarımsal İlaç Kullanımı Artıyor mu?
  • Doğu ve Batı: Hangisi Açık Toplum?
  • Covid-19'u Nakavt Etmek: Uzmanlar(!) Kayıp
  • Gençler(i) Hayatta(n) Ne Beklemekte?
  • Eğitim ile Sınıf Atlama
  • Aklı Olana Deli Gömleği Giydirilemez
  • Bu Yaklaşım İndirgemecilik Değilse Nedir?
  • Tarımda Sektöründe Temel İki Sorun!
  • İnsanın Doğasında Ne Var?
  • İnsanların İçinde Büyüttüğü Nedir?
  • Ekonomik Gerçekler ve Fındık Üretimi
  • Aşılı Karpuz Tüketimi Sağlıklı mı?
  • Büyük Bir Milletiz! Ama Kısır Tartışmalar Baydı
  • Akademinin Değersizleşmesi
  • Kırmızı Altın: Biber
  • Üniversite Eğitimi Kötü Mü?
  • Gençlerin Sesini Duymak
  • Bilimsel Olmayan Düşünceler Hayal Olur
  • Modern İnsanın Sorunu: Yalnızlık
  • Nesiller Yüzyıllardır Neden Kavruk?
  • Tarımda Üretim Planlaması Şart: Turunçgiller
  • Koronasavar Besinler -1-
  • Koronasavar Besinler -2-
  • Bilimsel Eleştiri
  • Bilimsel Eleştiri -2-
  • Osmanlı Modernleşmek İstemedi Mi?
  • Cumhuriyet ve Modernleşme
  • Rektör Seçme Yöntemi Nasıl Olmalı?
  • Üniversiteyi Profesörler mi ya da Profesyoneller mi Yönetmeli?
  • Yeniden Okula Dönmek!
  • Eğitimin Geleceği
  • Pandemi ve Sonrasında Üniversite Eğitimi Neye Evrilir?
  • Angarya Yasak Mı?
  • İnsanı Ararken…
  • Psikolojik Açıdan Kuran’a Bakış 
  • En İyi Davulcu Hangisi?
  • Erken Yaşta Yaşanan Travmalar
  • Din, Bilim ve Üniversite
  • Koronavirüs Tarımsal Üretimi Nasıl Etkiledi?
  • Su Savaşlarını Beklerken
  • Üniversiteler Kapatılmalı Mı?
  • İnsan ve Millet olmak için
  • Yakıta İhtiyaç Duymayan Araçlar Hayatımıza dahil olacak mı ?