BİST

1.409,56

%-0,15

Dolar

9,2611

%0,91

Euro

10,7467

%0,69

Altın

526,3910

%-0,72

Kabuğunu Kıran ve Kıramayan Ülkeler
08.12.2020 13:49
Geri kalmışlık sorunu, -kabuğunu kıramayan- bir çok ülkenin en temel meselelerinden birini teşkil ediyor. Bazı ülkeler gelişmişken, bazıları niçin gelişemedi? Bazıları ileri demokrasiye geçerken, diğer bazıları niçin geçemedi? Bu ve benzeri sorulara her ülke kendi dinamiklerinden hareketle cevaplar vermeye çalışmıştır.

Aynı sorun Osmanlı'da da bir çok tartışmaya konu olmuş, farklı zamanlarda farklı padişahlara layihalar sunulmuştur.

Ama bu layihaların bir çoğunda, israf, yolsuzluk, rüşvet gibi sebepler öne sürülerek daha çok mesele ahlaki zaaflarla irtibatlandırılarak izah edilmeye çalışılmıştır. Devlet çarkının bozulması, ehliyetsiz insanların iş başına getirilmesi de geri kalmanın diğer sebepleri olarak sayılmıştır.

Bugün gelişen ülkelere bakıldığında gelişmişlikle geri kalmışlığı din veya ahlakla ilişkilendirmenin mümkün olmadığı görülmektedir. Her dinden geri kalmış ülkeler olabileceği gibi her dinden gelişmiş ülkeler de vardır.

Daron Acemoğlu ile J.A.Robinson'un birlikte kaleme aldıkları Ulusların Düşüşü isimli kitapta her iki yazar bu konuya eğilmişlerdir. Gelişmiş ülkelerle, geri kalmış ülkeleri teşrih masasına yatıran yazarlar sanılanın aksine ekonomik gelişme ile din veya cehaletin bir ilgisi olmadığını, başarı veya başarısızlıkları kurumların belirlediğini ifade etmişlerdir.Onlara göre, gelişmiş ülkelerin ortak noktaları:

-Siyasal bir merkeziyetin varlığı, zira merkezi ve etkin bir yönetim olmadan hiç bir programı uygulamaya koymak mümkün değildir.

-Kapsayıcı siyasal kurumlar,

-Kapsayıcı ekonomik kurumlardır.

Gelişmiş siyasi kurumlardan kasıt,siyasetin herkese açık olması, eşit şartlarda rekabetin bulunması ve iktidarda olanların devlet gücünü bir partinin, grubun, etnisite veya ideolojik yapılanmanın emrine vermeyip tüm toplumun emrine vermeleridir. Bu aynı zamanda demokratik, katılımcı bir yönetim anlamına gelmektedir.

Kapsayıcı ekonomik kurumlardan anlaşılması gereken, ekonomi ile ilgili kurumların teşviklerden, devlet imkanlarından her müteşebbisi yararlandırmaları, belli grupları kollayıp diğer bazılarının önünü tıkamamalarıdır. Daha somut bir ifadeyle, kredilerin herkese açık olması, faiz oranlarının herkes için aynı düzeyde tutulması, devlet ihalelerinde ayrımcılık yapılmaması, vergilerde adaletin sağlanmasıdır. Bir ülkede bazıları kolayca kredi buluyor, bazıları bulamıyorsa, ihaleler hep aynı firmalara veriliyorsa, vergi indirimleri ve teşviklerde bazılarına öncelik tanınıyor, bazıları bu imkanlara hiç erişemiyorsa orada kapsayıcı ekonomik kurumların varlığından söz edilemez.Tespitlerini ABD örneği ile temellendiren yazarlar: Birleşik devletlerde bu kurumların müteşebbislerin önündeki engelleri kaldırarak kolayca şirket kurmalarını sağladığını, projelerin finansmanını mümkün kıldığını, girişimcilerin rüya projelerini hayata geçirebileceklerine olan inancı artırdığını, kurumların oluşturduğu hukukun üstünlüğüne güven duygusunu pekiştirdiğini , her şeyden önce siyasi kurumların istikrar ve sürekliliği yüzünden bir gün bir diktatörün iktidara gelip oyunun kurallarını değiştirmeyeceğine, varlıklarına el koymayacağına inandıklarını, netice olarak ABD'deki ekonomik büyümenin bu sayede gerçekleştiğini, İngiltere, Almanya ve Fransa gibi ülkelerin de aynı yoldan refaha eriştiğini belirtirler.

Bu anlatımlardan anlaşılacağı gibi geri kalmış ülkeler ise bu kurumların tam tersine sahip olan ülkelerdir. Şöyle ki,

-Ya siyasal bir merkeziyet yoktur, yahut mutlakiyetçi, otoriter yönetimler vardır.

-Kapsayıcı siyasal kurumların yerini sömürücü siyasal kurumlar almıştır.

-Ekonomi ile kurumlar da kapsayıcı değil sömürücüdür.

Aslında bu son iki madde mutlakiyetçi, otoriter, demokrasi dışı yönetimlerin bir sonucudur. Bu tip yönetimler devlet imkanlarını belli grupların emrine vermekte, siyasi gücü toplumsal çıkarlar için değil, siyasi iktidarın etrafında toplananlar için kullanmaktadırlar. Bu tip yönetimler statükocu oldukları için her değişim ve alt üst oluşta siyasal iktidarın da değişeceği korkusu ile Acemoğlu ve Robinson'un ifadesiyle yaratıcı yıkıma karşıdırlar. Yaratıcı yıkım, her büyük teknolojik hamlenin eski teknolojileri yok ederek yerine yeni teknolojiler ve yeni bir müteşebbisler, iş adamları sınıfını öne çıkarması ve siyaseti değişime zorlamasıdır.

Yazarlar, çok az değinmelerine rağmen Osmanlı'nın gerilemesini de mutlakiyetçi yönetim, devlet imkanlarından sadece küçük bir grubun yararlanması ve eski ekonomi biçimlerini yıkan yaratıcı yıkıma(yeniliklere) karşı olmalarına bağlamışlardır. Batı'da 1460'da faaliyete geçen ilk matbaanın bundan tam 269 yıl sonra Osmanlı topraklarında faaliyete geçmesini örnek gösteren yazarlar, 1729'dan 1797 yılına kadar bir nevi sansür yüzünden, toplam 24 kitap basılabildiğini, sonunda Müteferrika ailesinin pes ederek işi bıraktığını belirtirler.

Kitapta onlarca ülkenin ekonomik durumu masaya yatırılmışken, Türkiye'den hiç bahsedilmemiştir. Ancak yazarların hipotezinden yola çıkarak mevcut durumu otoriter yönetim, sömürücü ekonomik ve siyasi kurumlara bağlamak mümkündür.

İrfan SÖNMEZ

  • Askeri Sefere Çıkınca Rotamız Onunladır
  • Hitler Ne Öğretti?
  • Din, Siyasete Alet Oldu
  • Din, Siyasete Alet Oldu
  • Trump Sadece Suriye'yi Vurmadı
  • SİYASİ FARKLAR KARDEŞLİĞİMİZİN ÖNÜNE GEÇMEMELİ...
  • Nefret, Korkakların Dilidir
  • Partilerde Adalet
  • Hükümetten Korku Stratejisi
  • İdam
  • Adalet ve Demokrasi Arayışı
  • Toplumun Vicdani Duygusu
  • Yerel Seçimler
  • Dolmabahçe Kadrosu Hazır Kıta Bekliyor
  • Yeni Bir Yıl
  • Ahlak ve Müslüman
  • Yanlışı Savunmak
  • Seçime Doğru
  • Korku Siyaseti
  • İslam'ı Şirkten Kurtarmak
  • Nurettin Soyer Şimdi Mi Akıllara Geldi?
  • Türkeş Anısı ve Siyaset
  • YSK ve Cumhurbaşkanlığı Sorunu
  • YSK ve Cumhurbaşkanlığı Sorunu
  • İslamda Aile ve Tek Adam Yönetimi
  • Emevi İslamı
  • Apo'nun Mektupu ve Beka Söylemleri
  • Siyasi Çürüme
  • HDP ve 19 Mayıs
  • Bozuk Yargı
  • Müslümanların İslamofobisi
  • AKP'den İmamoğlu'na Büyük Hediye
  • Seçimde Her Yol Mübah Mı?
  • 15 Temmuz, Gerçek ve Mağdurlar
  • Suriyeli Meselesi
  • AYM Kararı'nın Ölçüsü
  • Devletin Adaleti
  • Milliyetçilik
  • Sessiz Milliyetçi Olmaz!
  • Malazgirt'ten Bay Kemal'e
  • Kemal Tahir'i Anlamak
  • Kolombiya-Farc Barışı Nasıl Başarıldı?
  • Suriye'ye Neden Müdahale Ettik?
  • Darbe Üzerinden Din Düşmanlığı
  • Yeni Bir Çözüm Süreci Mi?
  • 12 Eylül'ü Anlamak
  • Silah Bırakma Süreci
  • Yargı Reformu
  • Siyaset Dili ve Ahlağı
  • Dinin Siyasete Alet Edilmesi
  • Milli Sorumluluk
  • Münbiç Belirsizliği ve Ümmet Kavramı
  • HDP'ye Kayyum ve Hazine Yardımı
  • DEAŞ, El Kaide ve Sapkın Din Anlayışı
  • Din Muhasebesi ve Yorumu
  • Farklı Dillerde Eğitim
  • Hiçbir Günahkar Başkasının Günahını Yüklenmez
  • İslam Davası
  • CHP'ye Kumpas Mı Var?
  • Milliyetsiz İslam Telkinleri
  • Türkçe Eğitim
  • Siyasal Zafiyet, Sistem Krizi Doğurdu
  • İktidar İçin Her şey Daha da Zorlaşacak
  • Vatandaşlık Bağı ile Devletin Doğru Yönetilmesi
  • Korku Siyaseti
  • Dini Siyasete Feda Etmek
  • Otokrasi ve Demokrasinin Dili
  • Siyasetin Dine Etkisi
  • Savaş Halini İktidarın Devamı İçin Kullanmak
  • Elazığ/Malatya Depremi
  • BOP Uykusu
  • Türkiye'ye Yapılan Operasyonu İdrak Etme
  • Yanlış Siyasetin Sonucu
  • Kazanan Kim, Kaybeden Kim?
  • Milliyetçilik Kontrolü
  • Milliyetçilik Kimlerin Kontrolünde
  • Milliyetçilik Kimlerin Kontrolünde
  • Milliyetçilik Kimlerin Kontrolünde
  • En Büyük İntikam, Affetmektir
  • Selefi Akımlar
  • Vicdanı Olanı Affetmek İyiliktir
  • Kutsallarımız ve Komplekslerimiz
  • Demokrasi Dışı Siyaset Otoriter Rejime Kapı Aralar
  • İçimizdeki Haririler
  • Darbelere Gerçekçi Çözüm
  • Milliyetçiliğin Nefret Dili
  • HDP ile Görüşmek
  • Din, Ahlak ve Milliyetçilik İstismarı
  • Dinle Özdeşleşen Siyaset Sosyal Barışı Yıkar!
  • Ankara'da Öldürülen Genç Üzerinden Provokasyon
  • Dini Değerler Üzerinden Siyaset
  • Kuzey Irak'taki Bölgesel Sorunlara Bakış
  • Dünya Adalete Mecburdur
  • Siyasetin Bütünleştirici Olması
  • Etnik Baro Etnik Hukuk Anlayışına Yol Açar!
  • Hapishanelerin Hazin Hali
  • Ayasofya-Lozan
  • İstanbul Sözleşmesi ve Ahlaki Çözüm
  • İnce'nin Politikası
  • 30 Ağustos Zaferi ve Malazgirt Zaferi
  • Ülkenin Sahipsizleri: Türk Milliyetçileri
  • Dünü Tartışıp Bugünü Unutmayalım
  • Tasavvuf Terbiyesi
  • Medyada Demirtaş Hissiyatı
  • Irkçılık, Kan Bağı ve Türklük
  • Suçlular Arasında da Adalet Olmalı
  • Muhalefetsiz Siyaset Olur Mu?
  • Öcalan Üzerinden Yeni Oyun
  • Siyasetin Karmaşası
  • Cumhuriyet'in Asıl Koruyucuları Müslümanlar Olmalı
  • Merhamet ve İnsanlık
  • ABD Seçimleri ve Türkiye Kaderi
  • Sorumlu Kim?
  • Dilin İzahı
  • Reform Değil Siyasi Değişim Gerekli
  • Slogan Milliyetçiliği
  • Milliyetçilik
  • Kurum İnsanı ve Dava İnsanı
  • Milli Şuur Sloganla Olmaz
  • Kabuğunu Kıran ve Kıramayan Ülkeler
  • HDP'yi Kapatmak Mı?
  • Demokrasinin Varlığı Bağımsız Bir Yargının Varlığına Bağlıdır
  • Emaneti Liyakat Ehline Vermek
  • Hiç Çakmak Bir Kişiye Verilir Mi?
  • Dönemin Değerleri
  • Kültürün Dinleşmesi ya da Dinin Kültürleşmesi
  • Akıl Hayat ve Din İlişkisi
  • Kılıçarslan'ın Mezarını Bulan Ülkücü Yürekler
  • Türk Milliyetçiliğini İtibarsızlaştırma
  • Türk Milliyetçiliği -1-
  • Türk Milliyetçiliği -2-
  • Öcalan'la Aynı Çizgiye Gelip Milliyetçilik Yapanlar !
  • Necip Fazıl Tipi Siyaset
  • En Etkili Yol: Toplumsal Bütünleşme
  • Türk Milliyetçiliği -3-
  • Demokrasi Özgürlüğü
  • Siyasetin Denetimi ve Aklı
  • 28 Şubat'ı Neden Yazmadım
  • Hükümet Sistemi ve Siyasi Parçalanma
  • Kürsüleri Kirletmeyin!
  • Andımız Krizi ve Yargının Bitişi
  • Reddettikleri Millet Değil, Türklüktür
  • Alkol Yasağı
  • HDP'yi Bir Dünya Anladı Ama Bizim Bazı Kürt Kardeşlerimiz Anlamadı
  • Ceza Hukuku ve Din
  • Müslüman Zalim Ayrımı Yapmaz!
  • Kral Çıplak
  • Ülkenin İhtiyacı: Temiz Toplum, Ahlaklı Siyaset
  • Yolsuzluğu Kapatan Kutsal El
  • Ey Muhalefet! İşiniz Çok Zor!
  • Camide Kin Değil Din Görmek Gerek
  • Fıkhı Siyasette Kullanmak
  • Bilinen Sırlar
  • Kalem Düşüncenin Namusudur
  • İki Büyük Sorun
  • Siyasette 15 Temmuz Dizaynı
  • HDP İl Binasına Yapılan Saldırıyı Okumak
  • Emevilik Halen İçimizde
  • Muhtaç Olduğumuz Milliyetçilik
  • Taliban ve Işid Arasındaki Zihinsel Kodlar
  • HDP/PKK Faşizmi
  • Seçim Barajı Neden Düştü?
  • Cumhurbaşkanı'nın Attığı Yem
  • Rüşveti Besleyenler
  • Sorunları Etkinleştirmek Ayrışmaya Kapı Aralar
  • Yerelleşme nereye götürür ?
  • İktidara Özeleştiri