BİST

1.479,93

%1,68

Dolar

9,6026

%1,08

Euro

11,1924

%1,02

Altın

553,5640

%1,53

Angarya Yasak Mı?
07.03.2021 19:20
Yıl 1982…
Liseye başladığım yıllardı… O günlerde TRT’den başka haber kanalı yoktu. Birde gazeteler aracılığıyla gecikmeli olsa da haberleri alabiliyordu insanlar. 12 Eylül Darbesinden sonra yeni Anayasa yapımı ile ilgili haberler gazetelerde sıkça yayımlanmaktaydı. Prof. Dr. Orhan Aldıkaçtı’nın (1924-2006) adını çok sık duyuyorduk. Kurucu Mecliste 18.10.1982 tarihinde kabul edilen Ana Kanun 7.11.1982 Tarihinde Halkoyuna sunuldu ve büyük ekseriyetle Kabul edildi. Halkoyu sonucu yeni Anayasa Resmî Gazete’de (Tarihi: 9.11.1982-17863 Mükerrer) yayımlandı. Gazeteler de Anayasanın tam metnini yayımladılar. Nereden geldi ise aklıma bende bir gazete alarak Anayasayı okumaya başladım. İşi doğrusu biraz anlıyor biraz anlamıyordum.

Şimdi diyeceksiniz ki 40 yıl önce ki bir hatırayı niçin yazıyorsun? Biraz sabır hemen asıl konuma başlıyorum

Yeni Anayasayı okumaya devam ederken; İkinci Bölümde Kişinin Hakları ve Ödevleri başlığında II. Zorla çalıştırma yasağı diye bir kısma gelince ilgimi bazı cümleler ve kelimeler çekti: “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır…” (MADDE 18)

Daha doğrusu ilgimi çeken kısmı “Angarya yasaktır” cümlesi oldu…

Angarya…

Yasaklanan nedir? Yasaklandığına göre angarya kötü bir şey olmalıydı…

Halkoylaması sonucu Halkımızın yüzde 91.37’i Angarya yasaktır demişti. (Not: 7 Kasım 1982'deki halk oylaması ile 1982 Anayasası, yüzde 8.63 'hayır' (1.626.431 seçmen) oyuna karşılık, yüzde 91.37 'evet' (17.215.559 seçmen) oyuyla kabul edildi.)

O zaman böyle internet falan yok… Başladım angarya kelimesini sözlüklerde aramaya… Sözlük bu önce a, sonra n sonra g harfi olan sayfalara yöneldim. Nihayet o sihirli kelimeyi buldum: Angarya!

Bakıyorum angaryanın birinci manası: “Hıyar, salatalık” . Tam aklımda bir yere oturmuyor ama argodaki anlamı ile yasaklansa da fena olmaz diye için için gülüyorum. Daha sonra asistanlığımın ilk yıllarında “Cucumis sativus kimdir” diye bir köşe yazım olduğunu hatırlatırım.

İkinci anlama bakıyorum: Bir kişiye görevi dışında yaptırılan iş…

Bir başka anlamı bir kimseye veya bir topluluğa zorla, ücret vermeden yaptırılan iş…

Bunlar olabilir diyorum…

O zaman halkımızı kutluyorum! Çünkü angarya yasaktır dediği için…

Tarih boyunca

İnsanoğlunda bir grubun diğer bir gruba veya bir topluluğa (bir kimsenin diğer bir kimseye de olabilir), zorla, ücret vermeden iş yaptırması çok eski bir husustur… Angarya (İng. (unpaid) forced labour); Orta çağdaki kölelik düzeninde köylünün derebeyine zorla ve ücretsiz hizmet etmesi olarak açıklanmakta. Mısırda devasa piramitler, yer altında derin metrolar, geniş plantasyonlarda Afrika’dan getirilen insanlarla yapılan bitkisel üretim… Devasa pramitler MÖ 2-3 bin yılında yapılırken; MS 6. Yüzyılda hurma dalları ile mescit yapmak olsa olsa angaryadan kaçınma mesajıdır…

Dünya tarihine bu gözle bakılsa acıları, göz yaşlarını görürüz. Bir şiirimde (bk. https://www.antoloji.com/feraset-10-siiri/ Feraset Şiiri) şunları söylemiştim:

Feraset

Yüzyıllar var mağrurların dönen çarklarında,
Piramidin tepesindeki sıcak taşlarda,
Elinin izini, gözünün yaşını gördüm.
İçli içli söylenen türkülerin sözünde,
Diri diri gömülen çocukların gözünde,
Özlemi, acıyı, kalpteki sızıyı gördüm.
Derin maden ocaklarında, karanlıklarda,
Yazın tarlada can suyu veren ırgatlarda,
Alın terini, göz nurunu, emeği gördüm.

Niçin başarısızlar

Bazı ulusların (bireyde diye okunabilir) bazılarının niçin başarılı olduğu çok sorulmuştur. Kanaatimce bazı ulusların başarısında veya başarısızlığında sömürü önemli faktördür. Sömürmek (TDK), birilerinin başkalarının emeğine ve onların yarattıkları değerlere el koymasıdır. Angarya da sömürünün başka şekilde ifadesidir. Bu bakış acısıyla anayasada böyle bir maddenin olması isabetlidir.

Peki, lise çağında okuduğum angarya yasak ilkesinin pratik hayatta nasıl işlediğini sorarsanız anlatacaklarım var derim…

Son söz: Bal demekle ağız tatlanmaz

İsmail GÜVENÇ

  • Bürokratik Oligarşi
  • Başarının Formülü
  • Ararsan Bulursun
  • Yükseköğretimdeki Gelişmeler
  • “Her Türk… Taşımaya Mecburdur.”
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü?
  • Sınavsız Yerleştirme Mümkün Mü? -2-
  • Zabun
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı?
  • Sera Ürünleri Sağlıklı Mı? -2-
  • CODA'nın Sesi
  • Bilginin Değere Dönüştürülmesi
  • Eğitimde Mi Problem Var Yoksa Yönetimde Mi?
  • Yıl Muhasebesi
  • Karanlığın Gelmemesi İçin Ne Yapmalı?
  • Sahip Çıkmadınız!
  • Fazla Eğitim Mutlu Etmiyor mu?
  • Memleketin Ahvalini Kime Soralım?
  • Üniversite Sıralamaları
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım -2-
  • Suriye'yi Kim Hasta Etti?
  • Köşe Yazarları Kimin Sesi Olmalı?
  • Ölümü Yaklaşan … Mescidin Duvarına …
  • Ailede Mutlu ve Başarılı Olmak -1-
  • Domates Pazarı
  • Milletlerin Kahramanlık Destanları Vardır
  • Af(e)rin ki Aferin!
  • Paşa Dedesi İbrikçi Çıktığında
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin?
  • Vatan-Din Bahsi ve Sade Vatandaş
  • Üniversite Eğitiminde Sorun Kimin? -2-
  • Eğitimde Yönetim
  • N'için Kardeş Olamıyoruz?
  • Müptezellik Sorunu
  • Dinin Tartışması
  • Muasır Dünyada Yer Alabilir Miyiz?
  • Halkımız Mutlu Mu?
  • Uzmanından Üniversite Yorumu
  • Kutsal İle İnsanları Kandırmak
  • Derin Olmayan Bilgi
  • Tezsiz Tezler...
  • Korkarsan Yenilirsin
  • Aydınların Sosyal Sorumluluğu
  • Havalar ve Verimsiz Düşünme
  • Eğitimin İçinde Kurt Mu Var?
  • Bilginin Laneti
  • Ada'yım
  • Neden Geri Kaldılar?
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma
  • Yeni Üniversite Kurmak ve Bölgesel Kalkınma -2-
  • Başarıda Aile Faktörü
  • Populizm
  • Bayramlaşma Kültürü
  • Seçim Vaatlerinde Eğitim
  • Bu Sistemde YÖK'e Ne Olacak?
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -1-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -2-
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam -3-
  • Fuat Sezgin'in Düşündürdükleri -2-
  • Eğitimde Liderlik
  • Yirminci Yüzyılda Bir Derviş
  • Başarıda Genetik ve Çevre Etkisi
  • Eğitimde Kıyameti Kim Koparacak?
  • Değişimler / Reformlar
  • Gençlere Hayat Tavsiyeleri
  • Doğa İlmin Kapısıdır
  • Büyüdükçe Mi Gerçekler Anlaşılır?
  • Bilimsel Yayınlar
  • Siyaset Adabı
  • Siyaset Adabı
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -2-
  • Eğitim, Bilim ve Yükselme -3-
  • Fıkra Gibi Eğitsel Olaylar
  • Karaya Sabun, Deliye Öğüt Neylesin..
  • Başarının Anahtarı -1-
  • Suya Sabuna Dokunmamak
  • Türk-İslam Dünyasında İnsan Sermayesi
  • Resmi Ortamlarda Görgü Kuralları
  • Yumurta Meselesi
  • Her şey Ortada…
  • Sulh Toplumu
  • Memleket Ahvalini Kime Soralım ?
  • Kitap
  • Manavdaki Yangın ve Milli Vicdani Çözüm
  • Batı'ya Tepki
  • Kül Yutmazlar
  • Eğitimde Fazla Doz
  • Uzun Eğitimde Fayda Var Mı?
  • Maneviyatsılık ve Din(i)darlık Sorunu
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Modern Tarım ve Tıp
  • Korku Eğitimi
  • Biz Kimiz?
  • Aydınlar Toplumu Niçin Dönüştüremez
  • Şimdi Bayram...
  • Harvardlı Bir Dekanın Endişesi
  • İnsanlığın En Önemli Keşiflerinden Biri !
  • Sınavsız Liseye Geçiş Hayali Ne Durumda?
  • İşsiz Fidanlar
  • Kendine Hizmet Eden Ön Yargı
  • Organik Tarım Bir Ütopya mı?
  • Başarının Sırrı: Kendini Yönetmek
  • Türk Ailesi İşlevini Yerine Getiriyor mu?
  • Üniversite Felsefesi
  • Eğitimle Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Ahvalimizin Anlattığı: Paradigmanın İflası
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Gıda Güvenliği Azalıyor mu?
  • Üniversite ile Yukarı Doğru Hareketliliğin Sonu Mu?
  • Organik Ürünlerin Ne Kadarı Organik?
  • 821 Milyon Aç İnsan Varken Dünya Gıda Günü Kutlamak
  • Eleştiri
  • Nereye Gitmek İstiyorsun?
  • Tarımda Sağlık Faktörü
  • Üniversite Eğitimi
  • Eğitim-Öğretim Planlamasını Kim Yapıyor?
  • Başarı, Tabiat ve Sağlık Aforizmaları
  • Ağaca Bak Ama Ormanı Görmeyi de İhmal Etme
  • Dünyaya Nasıl Hakim Oldular?
  • Modern Tarımsal Üretim
  • Eriyip Buharlaşan Buzdan Geriye Boş Kap Kalır
  • Depremi Yaşamak: 1983’den 2020’e
  • İnsan, Psikoloji ve Siyaset Üzerine Aforizmalar
  • Toplumun Ortak Aklına Güven Olur Mu?
  • Herkesin Bir Öyküsü Var, Ama...
  • Tarım Stratejik Bir Sektördür!
  • Korona Virüsü ve Tarımsal Ürün Fiyatları
  • Pandemi: Virüs ve Virüslü Zihniyet
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -1-
  • Koronavirüsü Hangi İklimde Daha İyi Yayılır? -2-
  • Gıda Güvenliği Tehlikede mi?
  • Kovid-19: Bilim mi Yoksa Din mi Kazandı?
  • Kovid-19: Tepe Noktası ve Normale Dönme
  • Değişim: Anakronistik Zihniyet
  • Gıda Güvenliği Ulusal Güvenliğin bir Parçası Mıdır?
  • Postkovid-19: Küresel Gıda Güvenliği Riskte mi?
  • Üniversiteleri Yeniden Açmak
  • Tarımsal İlaç Kullanımı Artıyor mu?
  • Doğu ve Batı: Hangisi Açık Toplum?
  • Covid-19'u Nakavt Etmek: Uzmanlar(!) Kayıp
  • Gençler(i) Hayatta(n) Ne Beklemekte?
  • Eğitim ile Sınıf Atlama
  • Aklı Olana Deli Gömleği Giydirilemez
  • Bu Yaklaşım İndirgemecilik Değilse Nedir?
  • Tarımda Sektöründe Temel İki Sorun!
  • İnsanın Doğasında Ne Var?
  • İnsanların İçinde Büyüttüğü Nedir?
  • Ekonomik Gerçekler ve Fındık Üretimi
  • Aşılı Karpuz Tüketimi Sağlıklı mı?
  • Büyük Bir Milletiz! Ama Kısır Tartışmalar Baydı
  • Akademinin Değersizleşmesi
  • Kırmızı Altın: Biber
  • Üniversite Eğitimi Kötü Mü?
  • Gençlerin Sesini Duymak
  • Bilimsel Olmayan Düşünceler Hayal Olur
  • Modern İnsanın Sorunu: Yalnızlık
  • Nesiller Yüzyıllardır Neden Kavruk?
  • Tarımda Üretim Planlaması Şart: Turunçgiller
  • Koronasavar Besinler -1-
  • Koronasavar Besinler -2-
  • Bilimsel Eleştiri
  • Bilimsel Eleştiri -2-
  • Osmanlı Modernleşmek İstemedi Mi?
  • Cumhuriyet ve Modernleşme
  • Rektör Seçme Yöntemi Nasıl Olmalı?
  • Üniversiteyi Profesörler mi ya da Profesyoneller mi Yönetmeli?
  • Yeniden Okula Dönmek!
  • Eğitimin Geleceği
  • Pandemi ve Sonrasında Üniversite Eğitimi Neye Evrilir?
  • Angarya Yasak Mı?
  • İnsanı Ararken…
  • Psikolojik Açıdan Kuran’a Bakış 
  • En İyi Davulcu Hangisi?
  • Erken Yaşta Yaşanan Travmalar
  • Din, Bilim ve Üniversite
  • Koronavirüs Tarımsal Üretimi Nasıl Etkiledi?
  • Su Savaşlarını Beklerken
  • Üniversiteler Kapatılmalı Mı?
  • İnsan ve Millet olmak için
  • Yakıta İhtiyaç Duymayan Araçlar Hayatımıza dahil olacak mı ?