ERZURUM’UN İŞGALİ (Kasım 1914- 16 Şubat 1916), KURTULUŞU (12 Mart 1918) VE YAPILAN VAHŞETLER:
'Nene Hatun, "Evladım Anasız Yaşayabilir Ama Vatansız Yaşayamaz"der.'
(Mevlüt Yüksel -28.02.2010)
RUSLAR VE ERMENİLER
Ruslar ve Ermeniler, I. Dünya Savaşı başladıktan sonra açılan Kafkas Cephesinin ilk zamanlarından itibaren Rusya’nın tek hedefi Erzurum olmuş ve tüm taarruz hareketlerini bu hedef doğrultusunda yapmıştır.
İlk hedef Erzurum'un işgali (16 Şubat 1916):
Erzurum’u elde edebilmek amacıyla, içinde Ermeni gruplarının da bulunduğu güçlü ve muazzam ordularla 1914 yılı Kasım ayındani tibaren yapılan Rus taarruzları sonucunda 16 Şubat 1916’da Ruslar, Erzurum’u fiili olarak işgal edebilmiştir.
Erzurum’un işgale düşmesiyle özellikle işgal sırasında halkın çektiği sıkıntılar, Rusya Hükümetinin Anadolu’nun kilidi konumundaki Erzurum’da Rusların ve Ermenilerin vahşi faaliyetleri olmuştur.
ERZURUM VE ÇEVRESİNİN KURTARILIŞI
Kazım Karabekir Paşa 3. Ordu’nun
kumandasındaki 9. Kafkas Kolordusu, sağ kalan mazlumların imdadına yetişti.
Kahraman Erzurumlular Canlarını, mallarını, her şeylerini vatan için yeri geldiğinde seve seve vermeye hazır kahraman Dadaşlar. Abdulhamit Han´ın fermanında Kahraman Erzurumlular diye başlayan hitabında aynı konuya dikkat çekilmiştir: Erzurum Düşerse!...
Birçok cephede gücünü tüketen Osmanlı Devletinin, Erzurum'u savunacak takati kalmamıştı. Şehirde ihtiyar, yaşlı, kadın ve çocuk dışında kimse de yoktu. Erzurum’da, eli silah tutan erkekleri muhtelif cephelerde veya esarette idi.
Erzurum'da Rusların işgaline karşı sivil halkta direnişe geçmişti. Özellikle; Nene Hatun (1857 - 22 Mayıs 1955), 93 Harbi sırasında (1877-1878) Rus işgaline karşı Erzurum'da Aziziye savunmasına katılan, halk direnişinin simgesi hâline gelmiştir.
ERZURUM VE ÇEVRESİNDE DÜŞMANA KARŞI MÜCADELE EDENLER...
Erzurum Muharebesi, I. Dünya Savaşı'nın son dönemlerinde Kafkasya bölgesinde gerçekleşen önemli bir askeri çarpışmadır. Muharebe, Ermeni ve Osmanlı kuvvetleri arasında gerçekleşmiş ve Erzurum'un Kâzım Karabekir komutasındaki Osmanlı ordusu tarafından ele geçirilmesiyle sonuçlanmıştır.
ERZURUM VE ÇEVRESİ
Kazım Karabekir bin yıldır Türk vatanının şarktaki göz bebeği olan şehirlerden 13 Şubat 1918’de Erzincan’ı, 25 Şubatta Aşkale’yi kurtarmış ve 26 Şubat’ta Erzurum’a doğru akmaya başlamıştı. 11 Mart’ta Ilıca ve 12 Mart 1918 tarihinde,
Erzurum zalimlerin zulmünden kurtarıldı. 16 Mart (1918 ) Horasan, 5 Nisan (1918)'da Sarıkamış, 14 Nisan (1918)'da Batum ve 26 Nisan (1918)'da Kars'ı 5 ele geçirdiyse de, 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesiyle geri çekilmek zorunda kalmıştır.
KURTARILMASI SONRASI ACI TABLO
Erzurum'daki Rus Yarbayı Twerdo- Khelebof anılarında, "Ermenilerin yalnız son gece (11 Mart 1918 gecesi) 3000 Müslüman Türk'ü binalara doldurarak yakmak suretiyle öldürdüklerini, O gece, Erzurumlular, Tahtacılar semtinde karşılıklı yer alan Ezirmikli Osman Ağa ve Mürsel Paşa konaklarına doldurularak yakılmışlardı" der.
Erzurum'da resmi belgelere göre 9563 yerli Türk ahali, Taşnak Ermeni çeteleri tarafından akla hayale gelmeyecek şekilde şehit edilmişti. Şehir içinden görünen manzara son derece trajik. Yakılmış, yıkılmış ve talan edilmiş, büyük bir harabe, zihne durgunluk verecek bir yangın yeri. Ermeni Taşnak ve Hınçak çeteleri, bölgenin dört bir yanında, toplu katliamlar yapmıştıı. Masum, savunmasız, kadın, çocuk ve yaşlı binlerce Müslüman, akla hayale gelmeyecek en vahşi yöntemlerle katledildi. Bölgedeki Müslüman nüfusa yapılan soy kırım, acı bir hatıra olarak hâlâ zihinlerdedir.
İşgali yaşamış gazilerden Tellibeyzade Hacı Faruk Efendi, o kara günleri kaleme aldığı anılarında; “Karskapı koğuşlarında, Kavak Mahallesi’nde sabunhanede, Hacı Ahmet Han’ında, İstasyon derelerinde vahşiyane, baltalarla öldürülmüş, bilekleri kırılmış, gözleri oyularak binlerce insanın birbiri üstüne istif olduğunu gördüm. Benim hesabıma göre, 13 bin Müslüman şehit edilmiştir”. diye yazmıştır.
12 Mart yalnız Erzurumlular için değil, insanlık için de oldukça önemli bir gündü. Ecdadımız, Allah’a olan imanları ve vatana olan sevdaları ile bu mukaddes vatan topraklarını asırlarca korumuş, zulme ve zalime karşı kahramanca mücadele etmiştir.
Yüce Türk Milletinin tarih boyunca gerçekleştirdiği Malazgirt, Otlukbeli, Çaldıran, Mercidâbık, Mohaç, Sakarya ve Büyük Taarruz zaferleri buna şahittir.
ERZURUM'UN KAHRAMANLARI
İşte o kahraman Dadaşlar
(Nene Hatun) destanlaştığı 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı´nın (93 Harbi) yaşandığı Aziziye destanında; "Evladım Anasız Yaşayabilir Ama Vatansız Yaşayamaz" sözü. Erzurumlular yaşlısı ve genciyle hepsi yiğit ve gürbüz kimselerdir.
Erzurum, 1915 savaş döneminde Türk Ordusu´na 498 Bin Öküz Hediye Veren Şehir. Edirne müdafii olarak tarihe altın harflerle kazınan Erzurumlu Şükrü Paşa'nın Edirne savunmasındaki başarısından dolayı Almanlar heykelini diktirmiş.
Erzurumlu Fatma Seher Erden namı diğer Kara Fatma Milli Mücadele döneminde büyük sorumluklar almış, özellikle Bursa´nın kurtuluşuna önemli katkıları olmuştur.
15 Temmuz Darbe Girişiminin Sonuçsuz Kalmasını Erzurumlu Paşa Zekai Aksakallı. Velhasıl Yurdun Her Karış Toprağında Erzurumlu Kanı Vardır...
Ruhlarınız Şad Mekanlarınız Cennet Olsun...
Derleyen: Sefer EREN
DOĞUNUN KALESİ DADAŞLAR DİYARI KAHRAMAN ERZURUM'UN ACIKLI HİKAYESİ KISA BÖYLE...
SELÇUKLU'DAN BERİ BİZE SADIK GÖRÜNENLERİN YAPTIKLARI BÖYLE. BUNLAR UNUTULMAZ OLAYLAR...
